۱۱ مرحله ساخت سوله

ساخت سوله فقط یک پروژه فلزی ساده نیست، بلکه نقطه آغاز خلق فضایی است که قرار است رویای یک کسب‌وکار در آن شکل بگیرد. هر پیچ و مهره، حاصل دقت مهندسی و تجربه‌ای است که امنیت، دوام و صرفه‌جویی اقتصادی را در کنار هم فراهم می‌کند. سوله‌ها به دلیل سرعت بالای اجرا، استحکام بالا و قابلیت سفارشی‌سازی، امروز به انتخاب اول کارفرمایان در صنایع مختلف تبدیل شده‌اند. از کارخانه‌ها و انبارها گرفته تا سالن‌های ورزشی و نمایشگاهی. وقتی یک سوله با طراحی دقیق ساخته می‌شود، نه تنها هزینه‌ها را کاهش می‌دهد، بلکه مسیر توسعه و بهره‌وری مجموعه را هم هموار می‌کند.

مراحل ساخت سوله

ساخت سوله را می توان مانند ساخت هر سازه دیگری، به دو مرحله جامع امور اداری و اجرایی تقسیم کرد. بخشی از این امور، مربوط به اخذ مجوزهای مربوطه و بخش دیگر، شامل انجام پروژه اصلی است. در ادامه، تمام فرایند ساخت را به ۱۱ مرحله تقسیم کرده و نکات مهم آن‌ ها را  به‌ تفصیل توضیح خواهیم داد.

1. انتخاب شرکت سوله ‌ساز و انجام مشاوره

انتخاب شرکت سوله‌ساز مناسب، یکی از مهم‌ترین تصمیم‌هایی است که پیش از شروع پروژه باید گرفت؛ چون کیفیت طراحی، دقت در ساخت و سرعت اجرا، همگی به تجربه و توان فنی آن شرکت بستگی دارد. یک مجموعه حرفه‌ای سوله‌سازی قبل از هر چیز، با مشاوره دقیق و بررسی نیازهای شما از نوع کاربری و شرایط اقلیمی گرفته تا بودجه و زمان‌بندی، بهترین راهکار را ارائه می‌دهد. همکاری با چنین تیمی یعنی اطمینان از اینکه سوله‌تان نه‌تنها از نظر فنی و اقتصادی به‌صرفه است، بلکه مطابق با استانداردهای ایمنی و دوام بالا طراحی می‌شود؛ نتیجه‌اش آرامش خاطر و صرفه‌جویی چشمگیر در هزینه‌های آینده است.

2. دریافت مجوز

پس از آن که بر اساس کاربری مد نظر، زمین مناسب سوله را خریداری کردید، باید از سازمان یا وزارتخانه مربوط به حوزه کاری خود، مجوز ساخت را دریافت کنید. در نظر داشته باشید که زمین انتخاب شده از سوی شما، باید توسط شرکت سوله سازی نیز، مورد تایید قرار گیرد.

3. طراحی و محاسبات سوله

بعد از اینکه مجوزهای لازم دریافت و روند اداری پروژه سپری شد، عملا فاز اجرایی ساخت سوله آغاز می ‌شود. در این مرحله، شما باید جلسه ای با شرکت سوله ‌ساز داشته و در آن بریف پروژه خود را ارائه دهید. بریف، در واقع  سندی مختصر و مفید، از ویژگی‌ ها، نیاز ها و اهداف مد نظر شما از پروژه است. هدف از تهیه بریف، توافق و شرح تمام آن چیزی است که از گروه سازنده انتظار می رود. در نتیجه، این طرح باید باعث اتفاق نظر میان طرفین شده تا گروه طراحی بر اساس آن، طرح منحصر به فردی را تحویل دهد.

طراحی سوله،  یکی از اساسی‌ترین گام ها در اجرای نهایی پروژه محسوب می شود که خود، شامل مراحل متعددی است. برای آگاهی از فرایند طراحی سوله، می توانید به مقاله صفر تا صد طراحی سوله مراجعه کنید.

4. بررسی زمین و تهیه نقشه فونداسیون

پس از آن که وزن سازه مشخص شد، گروه سازنده باید از زمین محل احداث پروژه بازدید کرده، آزمایش ‌های جنس و تراکم خاک را انجام داده و با توجه به ابعاد و مشخصات، نقشه‌ های فونداسیون را تهیه کند. جنس و تراکم خاک، به دلیل حصول اطمینان از ظرفیت تحمل زمین در برابر وزن سازه، سنجیده می شوند. در غیر این صورت، باید مقاوم‌ سازی انجام شود.

5. عملیات خاکی و تسطیح

در تمامی پروژه ‌های ساخت ‌و ساز، پیش از اجرای فونداسیون، باید زمین را آماده کرد. آماده‌ سازی زمین، برای رسیدن به تراز مطلوب بارگذاری و اجرای فونداسیون، ضروری است. بنابراین، در صورتی که زمین محل احداث دارای پستی، بلندی یا شیب باشد، باید خاک ‌برداری و خاک ریزی انجام شود و با متراکم‌کردن لایه ‌ای سطح خاک، تراکم و تراز مورد نیاز برای اجرای فونداسیون را فراهم کرد. به این فرایند، عملیات خاکی و تسطیح گفته می‌ شود.

6. اجرای فونداسیون سوله

پس از تسطیح و آماده ‌شدن زمین، فونداسیون سوله اجرا می ‌شود. این مرحله، به ‌عنوان سنگ ‌بنای ساخت سوله، از حساسیت و اهمیت بسیاری برخوردار است و حتما باید مطابق نقشه و توسط گروهی کارآزموده انجام شود. پس از انجام عملیات خاکی و تسطیح، بتن مگر با ضخامتی حدود ۱۵ سانتی‌ متر ریخته می شود. سپس، قالب‌ های فونداسیون اجرا شده و بولت‌گذاری صورت می گیرد. در نهایت نیز، محدوده مورد نظر، با بتن پوشیده خواهد شد.

7. نصب اسکلت فلزی

پس از ساخت قطعات، که در محیط کارخانه صورت می گیرد، این قطعات انتقال یافته و در محل نصب، تخلیه می شوند. در مرحله نصب، ابتدا ستون ‌ها و سپس سایر قطعات سازه نصب و به یکدیگر متصل خواهند شد. این کار، باید با نهایت دقت و مهارت انجام شود؛ زیرا اجرای صحیح آن، نقشی اساسی در پایداری و استحکام سازه ایفا می‌کند.

8. پوشش سقف سوله

انتخاب پوشش مناسب برای سقف سوله با توجه به کاربری، منطقه محل احداث، صرفه‌ جویی در انرژی، استفاده از مصالح دوست ‌دار محیط ‌زیست و در نهایت بودجه، مسئله مهمی است. سپس، پوشش سقف اجرا شده و پروژه به مراحل پایانی خود نزدیک می ‌شود.

9. دیوارچینی سوله

سوله‌ ها، معمولا به فضایی یکپارچه معروف هستند؛ در نتیجه دیوار داخلی کمتر استفاده شده و صرفا نقش جداکننده دارد. از طرفی، دیوار های پیرامون، با اینکه اغلب باربر محسوب نمی ‌شوند، از اهمیت ویژه ای برخوردار اند. مصالح دیوارچینی سوله در طول سال‌ ها تغییرات زیادی یافته و از دیوار های فلزی و سیمانی، به دیوار با آجر های سفالی، بلوک هبلکس، ساندویچ‌ پنل و درای ‌وال رسیده است. شما باید با توجه به نیاز پروژه و بودجه خود، انتخاب کنید که کدام متریال دیوارچینی برای سوله شما متناسب تر است؟

10. کف سازی سوله

در ساخت سوله، کف سازی سوله طی دو مرحله کف ‌سازی زیرین و نصب کفپوش انجام می‌ شود. کف‌ سازی زیرین به‌ صورت بتن‌ ریزی انجام شده و کفپوش می ‌تواند از جنس بتن سخت، بتن صیقلی، لاستیک، اپوکسی، وینیل یا پلی ‌اورتان باشد. توجه داشته باشید که کفپوش مدنظر، باید با توجه به کاربری سوله انتخاب شود.

11. نصب درب و پنجره و تاسیسات

پس از آن که کار اسکلت و ابنیه سوله به پایان رسید، در ها و پنجره‌ ها مطابق نقشه نصب شده و سپس تجهیزات لازم مانند جرثقیل سقفی یا تاسیسات برقی، سرمایشی، گرمایشی، تهویه، امنیتی و نظارتی اجرا می‌ شوند. تاسیسات برقی، معمولا با دریافت انشعاب برق، نصب تابلو های اصلی، فرعی و داخلی، کابل‌ کشی و نصب ژنراتور (در صورت نیاز به برق مداوم برای تامین برق در مواقع قطعی و نویزگیری) تکمیل خواهد شد. سیستم اعلام و اطفای حریق، دوربین‌ های مداربسته و سیستم تردد جهت کنترل ورود و خروج، از دیگر تاسیسات موردنیاز برای ساخت سوله است.

معمولا در این مرحله، عملیات ساخت سوله به پایان رسیده و قابل ‌ارائه به مشتری است؛ اما آرمان سوله برای اطمینان از کیفیت اجرای کار، پیش از ارزیابی گروه ‌های نظارتی، گروه کنترل خود را به محل مورد نظر اعزام می کند تا از اجرای ایمن و با کیفیت سوله اطمینان حاصل کرده و پس از تایید گروه ‌های بالادستی، آن را به کارفرما تحویل دهد.

فرآیند ساخت سوله تیرورقی | مراحل، نکات و ریزه کاری ها

سوله تیرورقی، کلاسیک ترین و قدرتمندترین نوع سازه صنعتی است؛ که برخلاف سوله های سبک، قطعاتش را از بازار نمی خریم، بلکه آن ها را در کارخانه «خلق» می کنیم. مراحل ساخت سوله تیرورقی، به شکل است:

۱.  طراحی فنی و تهیه نقشه های شاپ  (Shop Drawing)

همه چیز از واحد مهندسی شروع می شود. در این مرحله، محاسبات دقیق بار (برف، باد و زلزله) انجام شده و خروجی آن نقشه هایی با نرم افزار Tekla Structures  است.

نکته تخصصی: نقشه های شاپ، مشخص می کنند که هر ورق با چه زاویه و ابعادی باید برش بخورد تا کمترین میزان «پِرت ورق» را داشته باشیم.

۲.  برشکاری  (Cutting)

در این مرحله، ورق های عظیم فولادی (معمولاً ST37) روی میزهای برش قرار می گیرند.

• برش گیوتین: برای قطعات صاف و با ضخامت مشخص.
• برش هوا برش یا CNC: برای برش های دقیق، قطعات با ارتفاع متغیر و ایجاد سوراخ های مهندسی شده.

۳.  مونتاژ اولیه (تینگ زدن)

در این مرحله، سه قطعه اصلی (دو فلنج و یک جان) در کنار هم قرار می گیرند تا شکل I  یا H  به خود بگیرند. قطعات توسط جک های هیدرولیک نگه داشته شده و با «تک خال» جوش داده می شوند تا اسکلت اولیه شکل بگیرد.

۴.  جوش اصلی با دستگاه زیرپودری  (SAW)

این حساس ترین بخش سوله تیرورقی است. برای اینکه بال و جان ورق به یک پیکره واحد تبدیل شوند، از دستگاه جوش زیرپودری اتوماتیک استفاده می شود.

چرا زیرپودری؟ چون جوش به صورت یکنواخت، عمیق و بدون هیچگونه حباب هوا (تخلخل) انجام می شود که مقاومت سازه را در برابر فشار تضمین می کند.

۵.  قطعه زنی و نصب قطعات تقویتی  (Stiffeners)

یک تیرورق بلند به تنهایی ممکن است در برابر فشارهای جانبی تاب بردارد؛ بنابراین، قطعاتی به نام استیفنر (سخت کننده)، پلیت های کف (Base Plate) و قطعات اتصال (Flange Plate) طبق نقشه روی تیر اصلی جوش داده می شوند. در این مرحله، عمدتاً از جوش CO2 استفاده می شود که نفوذ بسیار بالایی دارد.

۶.  تاب گیری  (Straightening)

حرارت بالای جوشکاری، ممکن است باعث کمی خمیدگی یا “تاب” در ورق شود؛ پس سازه در این مرحله وارد دستگاه تاب گیر می شود تا کاملاً صاف و مطابق با استانداردهای نظام مهندسی از دستگاه خارج شود.

۷.  تمیزکاری و آماده سازی (سندبلاست)

قبل از هرگونه رنگ آمیزی، سازه باید از هرگونه چربی، زنگ زدگی و پاشش های جوش (اسپاتر) پاک شود.

• سندبلاست: پرتاب ماسه با فشار بالا روی سطح فولاد، باعث می شود زبری استانداردی (Grade Sa2.5) روی ورق ایجاد شود تا رنگ به بهترین شکل ممکن به گوشتِ آهن بچسبد.

۸.  رنگ آمیزی نهایی

در آخرین مرحله، لایه های حفاظتی (زینک کرومات، اپوکسی یا رنگ های آلکیدی) روی سازه پاشیده می شود؛ که ضخامت رنگ (میکرون)، باید دقیقاً مطابق با شرایط آب و هوایی محل نصب سوله باشد.

فرایند ساخت سوله خرپایی؛ بیشترین استحکام درعینِ سبکی

سوله خرپایی، شاهکار علم مهندسی مکانیک و عمران است. در این روش، ما از مقاطع توخالی صنعتی (لوله یا قوطی) استفاده می کنیم تا سازه ای بسازیم که با وزن کمتر، دهانه های بسیار بزرگتری را پوشش دهد. مراحل کار به این صورت است:

۱.  طراحی هندسی پیشرفته  (Modeling)

در سوله خرپایی، طراحی حرف اول را می زند. مهندسان با استفاده از نرم افزارهای پیچیده ای مثل SAP2000  یا STAAD.Pro، شبکه متصلی از مثلث ها را طراحی می کنند.

نکته تخصصی: دلیل استفاده از مثلث در خرپا، این است که مثلث تنها شکلی است که تحت فشار، تغییر فرم نمی دهد. این یعنی استحکام حداکثری با کمترین مقدار فولاد.

۲.  انتخاب و برش مقاطع  (HSS Sections)

به جای ورق سیاه، اینجا از پروفیل های صنعتی یا لوله های فولادی ST37 یا ST52 استفاده می شود. برشکاری در این مرحله، باید با دقت میلی متری انجام شود چون زاویه اتصال لوله ها به یکدیگر در نقاط گره ای (Nodes) بسیار حساس است. برای این کار، معمولاً از دستگاه های برش لیزر یا پلاسما استفاده می شود.

۳.  ساخت جیگ و فیکسچر (Jig & Fixture)

برای اینکه تمام خرپاهای سوله دقیقاً یک اندازه و یک شکل باشند، در کارخانه یک «قالب» یا شابلون مخصوص (Jig) روی زمین ساخته می شود. قطعات برش خورده داخل این قالب چیده می شوند تا از هرگونه خطا در زمان مونتاژ و جوشکاری جلوگیری شود.

۴.  جوشکاری با تکنولوژی CO2  (MIG/MAG)

از آنجایی که ضخامت جداره لوله ها و پروفیل ها نسبت به تیرورق کمتر است، نمی توان از جوش زیرپودری سنگین استفاده کرد. در اینجا جوشکاری CO2 پادشاهی می کند؛ چون این نوع جوش علاوه بر نفوذ بالا، ظرافت بسیار زیادی دارد و باعث ضعیف شدن بدنه لوله (بر اثر حرارت زیاد) نمی شود.

۵.  تمیزکاری و زیرسازی  (Sandblasting)

مانند هر سازه فولادی استاندارد، سوله خرپایی هم باید به مرحله سندبلاست برود. در این مرحله، تمام پوسته های اکسید شده و ناخالصی ها از روی سطح پروفیل پاک می شوند تا سطح آهن برای پذیرش رنگ آماده شود.

۶.  رنگ آمیزی صنعتی و حفاظتی

با توجه به کاربری سوله (مثلاً سردخانه، انبار یا واحد تولیدی)، لایه های رنگ روی سازه پاشیده می شود. به دلیل سطح مقطع کمترِ لوله ها در مقایسه با ورق، مصرف رنگ در این سوله ها بهینه تر است؛ اما دقت در پوشش دادن زوایا و نقاط اتصال (گره ها) اهمیت حیاتی دارد.

۷.  نصب پیچ و مهره ای  (Bolted Connection)

یکی از بزرگ ترین مزایای سوله خرپایی، این است که تقریباً تمام اتصالات آن در محل نصب، به صورت پیچ و مهره ای است. این یعنی سرعت نصب بسیار بالاست و خبری از جوشکاری های پرخطر و بی کیفیت روی ارتفاع نیست.

۸ مرحله مهم ساخت سوله که هر کارفرمایی باید قبل از قرارداد بداند

۱.انتخاب متریال

مواد اولیه با کیفیت بالا شامل ورق، پروفیل، رنگ ، پیچ و مهره، الکترود و ….

۲. مونتاژ

 پارت های مختلف سوله پس از فرایند برشکاری، مطابق با نقشه های طراحی از پیش تعیین شده در کنار یکدیگر چیده شده و به شکل یک خرپا ساخته می شوند و سپس توسط ماشین آلات و ابزارآلات مخصوص خال بندی و مونتاژ می گردد.

۳. جوشکاری

 در این مرحله، خرپای مونتاژ شده که به واسطۀ جوش های تک خال المان های کوچک ساخته شده است با دستگاه های جوش CO2 و جوش زیر پودری و الکتریکی تکمیل می گردد.

۴. تمیز کاری

 در این مرحله خرپاهای ساخته شده پس از جوشکاری دارای لایه چرب و اسپاترهای جوشکاری می باشند که لازم است قبل از رنگ آمیزی توسط سندبلاست و برس سیمی و …. تمیزکاری گردند.

۵. رنگ آمیزی

 در این مرحله با توجه به شرایط آب هوایی محل نصب و کاربری سوله، نوع و شرایط رنگ آمیزی بر اساس آیین نامه ها تعیین می گردد. بطور مثال اگر سازه در مناطق با آب و هوای خشک و کاربری های غیر اسیدی و غیر مرطوب و غیر شیمیائی باشد ترجیحاً از یک لایه رنگ آلکیدی استفاده می گردد و اگر سازه در مناطق مرطوب و کاربری های رطوبت دار یا شیمیایی یا اسیدی باشد ترجیحاً از رنگ های اپوکسی استفاده می گردد.

۶. حمل

 پس از اتمام عملیات رنگ آمیزی نیاز است کلیه خرپا های تولید شده بر اساس استاندارد مشخص کدگذاری و هر کدام با برنامه ریزی دقیق به محل نصب حمل شده و در جای خود قرار گیرند تا عملیات نصب با سرعت و دقت مناسب انجام گیرد.

۷. نصب

 در این مرحله خرپا های کد گذاری شده بر روی فنداسیون که از قبل مطابق با نقشه های واحد طراحی اجرا شده است نصب و کلیه ریز قطعات نیز با توجه به نقشه تکمیل تا سازه آماده پوشش گردد.

۸. پوشش سوله

پس از اتمام نصب تمامی اجزای سوله پوشش سازه که از قبل بنا به نوع کاربری و درخواست کارفرما مشخص شده است اجرا می گردد یعنی هر چه فضای داخل سازه احتیاج به نگهداری دما داشته باشد از عایق های متفاوت استفاده می گردد که شامل انواع توری، پشم و شیشه، فوم، کارتن پلاست ، پلی کربنات، فوم ، پشم سنگ، ساندویچ پانل، انواع ورق های رنگی و گالوانیزه می باشد.

کلام آخر

در این مقاله، روند اصولی و گام‌به‌گام ساخت سوله را از مراحل ابتدایی تا اجرای نهایی، به‌صورت دقیق و کاربردی بررسی کردیم. لازم است بدانید که احداث سوله برای هر نوع کسب‌وکاری، زمانی بازدهی و صرفه‌ اقتصادی خواهد داشت که مطابق با استانداردها و ضوابط فنی انجام شود. از این‌رو، پیشنهاد می‌شود پیش از آغاز پروژه، با کارشناسان و مشاوران متخصص در حوزه سوله‌سازی مشورت کنید تا ضمن انتخاب بهترین مسیر، از کیفیت، دوام و بهره‌وری نهایی سازه خود اطمینان کامل داشته باشید.