سازه بتنی بهتر است یا فلزی؟

تا به امروز، رایج ترین سازه های شناخته شده برای ساخت بناهای مختلف، سازه های بتنی و فلزی هستند که هریک، ویژگی ها و خواص منحصر به فرد خود را دارند؛ اما پیش از ساخت یک بنا، باید دید که کدام سازه با توجه به کاربری مورد نظر شما کاربردی تر خواهد بود؟

برای انجام این کار، باید ویژگی ها، کاربردها، مزایا و معایب هر یک را مورد بررسی قرار داده و در نهایت، به مقایسه این موارد در خصوص هر دو سازه پرداخت. ما در این مقاله، ضمن معرفی مجزای سازه بتنی و فلزی، به بررسی ویژگی های مختص هر یک پرداخته و با مقایسۀ این دو سازه ، تصمیم گیری نهایی را بر عهده شما خواهیم گذاشت.

سازه بتنی چیست و چگونه ساخته می شود؟

همانطور که گفتیم، از انواع سازه ها برای ساخت بناهای گوناگون استفاده می شود، یکی از این سازه ها، سازه های بتنی هستند. در این سازه، از متریال و مصالحی مانند شن، ماسه، سیمان و میلگرد استفاده می شود. اسکلت بتنی، نباید شما را به این اشتباه بیندازد که تنها از بتن ساخته می‌ شود؛ بلکه نقش میلگردهای فولادی در اسکلت بتنی انکارناپذیر بوده و بدون آن ‌ها، عملا استفاده از بتن به‌ عنوان سازه ساختمانی امکان‌ پذیر نخواهدبود. این میلگردها، معمولا به بتن آرمه یا بتن مسلح معروف هستند.

بتن مسلح، در واقع ترکیبی از سیمان، شن، ماسه، آب و میلگرد است که با نسبت‌ های مشخصی با یکدیگر ترکیب می ‌شوند تا ضعف ‌های بتن را پوشانده و به کارایی مثبت دست پیدا کند. ساخت سازه بتنی، ابتدا با گود برداری آغاز می گردد. پس از آن، اجرای بتن مگر، آرماتوربندی فوندانسیون، قالب بندی فوندانسیون و بتن ریزی، به ترتیب انجام شده و در نهایت، به اجرای ستون ها و تیر ها ختم خواهد شد. از ویژگی ‌های بارز اسکلت بتنی می ‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اجرای ساده‌ تر
• زمان طولانی اجرا
• مقاومت در برابر باد، طوفان، آتش، رطوبت و بارندگی
• افت کیفیت با افزایش عمر بتن
• استحکام خمشی
• وزن زیاد
• هزینه کم
• دسترسی راحت ‌تر

سازه فلزی چیست و چگونه ساخته می شود؟

متریال اصلی تشکیل دهنده ی سازه فلزی، فولاد است. قطعات مختلف سازه های فلزی، به صورت مجزا ساخته شده و به سه صورت جوشی، پرچ و پیچ و مهره ای، قابل اتصال به یکدیگر هستند. در روند ساخت این سازه، پس از اجرای فوندانسیون و اتصال قطعات به یکدیگر، اسکلت کلی ساختمان به وجود خواهد آمد. برخی از ویژگی‌ های کلی این سازه عبارتند از:

• وزن کم
• مقاومت بالا
• طول عمر
• انعطاف ‌پذیری
• همگنی
• شکل ‌پذیری
• جوش ‌پذیری
• انتقال حرارتی بالا
• ضریب انبساط بالا
• خوردگی
• نداشتن مقاومت در برابر آتش

نکته مهم در اجرای اسکلت فلزی، انتخاب طراح و مجری مناسب و معتمد است که آرمان سوله با تجربه پروژه‌ های متعدد اسکلت فلزی در سراسر کشور، شما را در این حوزه همراهی می ‌کند.

سرعت اجرای کدام سازه بیشتر است؟

یکی از مسائلی که به میزان قابل توجهی مورد بررسی افراد قرار می گیرد، سرعت ساخت سازه است. اهمیت این مسئله، به دلیل صرفه جویی در زمان و انرژی و البته، کاهش هزینه ها است؛ چرا که با تداوم روند ساخت و ساز، هزینۀ اجاره تجهیزات، حقوق پیمانکاران و دستمزد کارگران نیز افزایش خواهد یافت.

میان سازه بتنی و فلزی، اجرای سازۀ فلزی از سرعت بیشتری برخوردار بوده و در مدت زمان بسیار کوتاه تری آماده تحویل خواهد شد. یکی از عوامل بسیار مهم در کاهش مدت زمان ساخت سازۀ فلزی ، آماده سازی قطعات و انجام جوشکاری های آن، در فضای کارخانه، هم زمان با انجام دیگر موارد لازم، در محیط احداث سازه است. علاوه بر این، یکی از ویژگی های ساخت و سازهای بتنی، ساخت سقف هر طبقه، بلافاصله پس از بنا کردن ستون های آن است. با انجام این روند، سرعت پیشرفت در سازه های بتنی، به صورت قابل توجهی کاهش خواهد یافت.

مقایسه طول عمر سازه بتنی و فلزی

طول عمر سازه، از مسائل بسیار حائز اهمیت در فرایند ساخت آن است. همانطور که گفتیم، سازه های بتنی، از شن، ماسه، سیمان و مواردی از این قبیل ساخته می شوند. این مواد، با گذشت زمان طولانی، دچار فرسایش شده و کیفیت آن ها به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت؛ اما سازه های فلزی، به دلیل ماهیت فولادی خود، چنین مشکلی را نداشته و همواره بدون فرسایش، کیفیت اولیۀ خود را حفظ  خواهند کرد.

تاثیر شرایط اقلیمی بر نوع سازه

از آن جایی که سازه های فلزی قابلیت خوردگی و زنگ زدگی دارند، موقعیت جغرافیایی محل احداث سازه و شرایط اقلیمی مربوطه نیز، از اهمیت بالایی برخوردار خواهند بود. در شهرهای ساحلی یا مناطقی با بارندگی زیاد، به دلیل رطوبت بالا، فولاد با گذشت زمان دچار خوردگی و زنگ زدگی خواهد شد. با وجود چنین شرایطی، ساخت سازه های بتنی در این نوع مناطق، گزینه مناسب تری خواهد بود.

مقاومت سازه

مقاومت سازه را می ‌توان از ابعاد مختلفی بررسی کرد؛ به عنوان مثال، سازه بتنی در برابر آتش، رطوبت و باد مقاومت مناسبی دارد اما سازه فلزی، در رطوبت دچار خوردگی و در آتش ‌سوزی که در دمای بالاتر از ۶۰۰ درجه رخ دهد، فرو می ‌ریزد؛ اما سازه بتنی در دمای ۱۰۰۰درجه نیز به ‌مدت ۱ تا ۶ ساعت مقاومت می‌ کند.

از طرفی همگن ‌بودن و شکل ‌پذیری فولاد، منجر به مقاومت بالاتر آن در برابر ضربه شده اما تردی و شکنندگی بتن، آن را آسیب ‌پذیر ساخته که درنهایت، باعث ترک و تخریب سازه خواهدشد.

معماری سازه

قطعات فولادی در اسکلت فلزی، به ‌دلیل مقاومت بالا، ظریف ‌تر ساخته می‌ شوند؛ در نتیجه، در ساختمان‌ های دارای اسکلت فلزی، فضای پرت کمتر است؛ اما در اسکلت بتنی، معمولا ابعاد ستون و تیرها بزرگتر و فضای مرده بیشتر بوده و حتی در شرایطی که دهانه بزرگ باشد، با افزایش ارتفاع تیر، سقف مفید طبقه کاهش می‌ یابد. عامل دیگر، ساخت سقف کاذب در ساختمان‌ های بتنی است که خود بخشی از فضا را اشغال می‌ کند.

تفاوت قیمت سازه فلزی و بتنی

نخستین و شاید مهم ترین فاکتوری که مشتری از شرکت سازنده درخواست می کند، برآورد هزینه کلی پروژه است. میان دو سازه فلزی و بتنی، ساخت سازه فلزی، قیمت بیشتری نسبت به سازه های بتنی خواهد داشت. هزینه کلی اسکلت فلزی، به دلیل نوسانات قیمت آهن متغیر بوده و با توجه به قیمت روز آهن محاسبه می گردد؛ اما به طور کلی،  هزینه ساخت سازه های فلزی، ۲۰ الی ۲۵ درصد نسبت به سازه های بتنی، بیشتر خواهد بود.

نکته قابل توجه در مورد سازه های فلزی، قابلیت بازیافت پسماند و قطعات فلزی آن از جمله تیرآهن، میلگرد، قوطی و پروفیل، پس از تخریب سازه است. این آهن آلاتی که در ساخت سازه ها مورد استفاده قرار می گیرند، پس از فرسودگی و تخریب سازه، جدا شده و به عنوان ضایعات آهن، فروخته خواهند شد که این مسئله، مزیت سازه های فلزی بر سازه های بتنی محسوب می شود.

کلام آخر

در این مقاله، ضمن بررسی سازه های فلزی و بتنی، به شرح ویژگی ها و مزایای هر یک در شرایط گوناگون پرداختیم. همانطور که گفتیم، این دو سازه در ویژگی هایی همچون سرعت و سهولت در اجرا، طول عمر، موقعیت جغرافیایی و هزینه نهایی، تفاوت های بارزی داشته و هر یک در جایگاه خود، برتری هایی نسبت به دیگری دارد. به عنوان مثال، سازه های فلزی، سرعت اجرا و طول عمر بیشتری نسبت به سازه های بتنی دارند اما ساخت سازه های بتنی، هزینه کم تری نسبت به سازه های فلزی خواهند داشت.

 بنابراین، هر کدام از این سازه ها، مناسب با شرایط خاص خود انتخاب و ساخته خواهند شد. شما نیز، با توجه به نوع کاربری و شرایط موجود، با شرکت سوله ساز خود مشورت کرده و تصمیم خود را نهایی کنید.